Γράφει η Μέμτσα Πηνελόπη – Θεοπίστη | Ακτινοθεραπεύτρια – Ογκολόγος, Επιστημονική Συνεργάτης Γενική Κλινική “Ε. Πατσίδης”, Λάρισα
Η φροντίδα του μαστού ξεκινά από την ενημέρωση και συνεχίζεται με την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την εξατομικευμένη θεραπεία. Σήμερα, οι γυναίκες που διαγιγνώσκονται με καρκίνο του μαστού έχουν περισσότερες θεραπευτικές επιλογές και ουσιαστικούς λόγους να αντιμετωπίζουν το μέλλον με αισιοδοξία.
Ο Οκτώβριος είναι διεθνώς αφιερωμένος στην ευαισθητοποίηση για τον καρκίνο του μαστού. Είναι ένας μήνας που μας υπενθυμίζει τη σημασία της πρόληψης, αλλά και την ανάγκη να μιλάμε ανοιχτά για μια νόσο που αφορά εκατομμύρια γυναίκες και τις οικογένειές τους.
Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερα διαγνωσμένη μορφή καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Ωστόσο, η σημαντική πρόοδος στην απεικόνιση, στη χειρουργική, στην ογκολογία και στην ακτινοθεραπεία έχει αλλάξει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η νόσος.
Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι ο καρκίνος του μαστού δεν σημαίνει πως τελειώνουν τα όνειρα και οι δυνατότητες μιας γυναίκας. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή θεραπευτική καθοδήγηση και η φροντίδα από μια εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
Πρόληψη: ένα ουσιαστικό δώρο στον εαυτό μας
Η πρόληψη και ο προσυμπτωματικός έλεγχος αποτελούν βασικά εργαλεία για την προστασία της υγείας του μαστού. Αν και δεν μπορούμε να αποτρέψουμε όλες τις περιπτώσεις καρκίνου, μπορούμε να μειώσουμε ορισμένους παράγοντες κινδύνου και, κυρίως, να αυξήσουμε τις πιθανότητες να εντοπιστεί η νόσος σε πρώιμο στάδιο.
Η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η ισορροπημένη διατροφή, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ και η αποφυγή του καπνίσματος αποτελούν σημαντικά βήματα για τη συνολική υγεία και μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου.
Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουμε το ατομικό και οικογενειακό μας ιστορικό. Εάν υπάρχουν περιστατικά καρκίνου του μαστού ή των ωοθηκών στην οικογένεια, ιδιαίτερα σε νεαρή ηλικία, χρειάζεται να συζητήσουμε με τον γιατρό μας εάν απαιτείται ειδικότερη αξιολόγηση ή γενετική συμβουλευτική.
Μαστογραφία: η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης
Η ψηφιακή μαστογραφία αποτελεί βασική εξέταση προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού. Μπορεί να εντοπίσει αλλοιώσεις που δεν είναι ακόμη ψηλαφητές, επιτρέποντας τη διερεύνησή τους πριν εμφανιστούν συμπτώματα.
Η ηλικία έναρξης και η συχνότητα του ελέγχου πρέπει να καθορίζονται με βάση τις ισχύουσες συστάσεις, το ατομικό ιστορικό και το επίπεδο κινδύνου κάθε γυναίκας. Για γυναίκες με αυξημένο κίνδυνο μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό ή εντατικότερο πρόγραμμα παρακολούθησης.
Στην Ελλάδα, το εθνικό πρόγραμμα πρόληψης «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» περιλαμβάνει τη δράση «Φώφη Γεννηματά», η οποία προβλέπει δωρεάν ψηφιακή μαστογραφία για τις δικαιούχους γυναίκες ηλικίας 45–74 ετών, καθώς και πρόσθετες εξετάσεις όταν υπάρχουν σχετικά ευρήματα, σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος.
Η αυτοεξέταση και η εξοικείωση με τη φυσιολογική εικόνα και αίσθηση των μαστών μας μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην αναγνώριση αλλαγών. Δεν αντικαθιστούν, όμως, τη μαστογραφία ή την ιατρική εξέταση.
Δεν περιμένουμε να εμφανιστεί κάποιο σύμπτωμα για να φροντίσουμε την υγεία μας. Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος είναι μια πράξη ευθύνης απέναντι στον εαυτό μας.
Ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοούμε;
Κάθε νέα ή ασυνήθιστη αλλαγή στον μαστό χρειάζεται αξιολόγηση από γιατρό. Τέτοιες αλλαγές μπορεί να είναι:
Ένα νέο ψηλαφητό ογκίδιο στον μαστό ή στη μασχάλη.
Αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού.
Εισολκή της θηλής ή αλλαγές στο δέρμα, όπως επίμονη ερυθρότητα, πάχυνση ή όψη «φλοιού πορτοκαλιού».
Αυτόματη έκκριση υγρού από τη θηλή, ιδιαίτερα εάν είναι αιματηρή.
Επίμονη, ανεξήγητη αλλαγή ή ενόχληση στην περιοχή του μαστού.
Οι αλλαγές αυτές δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι υπάρχει καρκίνος. Πολλές οφείλονται σε καλοήθεις καταστάσεις. Ωστόσο, η αξιολόγησή τους δεν πρέπει να αναβάλλεται, ακόμη και όταν η γυναίκα έχει κάνει πρόσφατα μαστογραφία.
Το σημαντικό είναι να απευθυνόμαστε έγκαιρα στον ειδικό και να μην αφήνουμε τον φόβο να καθυστερεί τη διερεύνηση.
Από τη διάγνωση στη θεραπεία: κάθε γυναίκα είναι μοναδική
Όταν τίθεται η διάγνωση του καρκίνου του μαστού, είναι φυσιολογικό να εμφανίζονται φόβος, αγωνία και πολλά ερωτήματα. Η πρώτη ανάγκη είναι η σωστή ενημέρωση, με σαφήνεια, χρόνο και σεβασμό στις ανάγκες της κάθε γυναίκας.
Η θεραπευτική αντιμετώπιση δεν είναι ίδια για όλες. Καθορίζεται από το στάδιο της νόσου, τον ιστολογικό τύπο, τα βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου, τη γενική κατάσταση της ασθενούς και τις προσωπικές της ανάγκες.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία, ορμονοθεραπεία, χημειοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες. Οι επιλογές αυτές μπορεί να χρησιμοποιηθούν μεμονωμένα ή σε συνδυασμό, με στόχο την καλύτερη δυνατή έκβαση.
Η απόφαση λαμβάνεται μέσα από τη συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων, όπως του χειρουργού μαστού, του παθολόγου-ογκολόγου, του ακτινοθεραπευτή-ογκολόγου, του ακτινολόγου και του παθολογοανατόμου.
Η σύγχρονη ογκολογία δεν αντιμετωπίζει απλώς μια διάγνωση. Αντιμετωπίζει έναν άνθρωπο με τη δική του ιστορία, τις δικές του ανάγκες και τη δική του καθημερινότητα.
Ακτινοθεραπεία: ένα σημαντικό όπλο στη σύγχρονη αντιμετώπιση
Ως ακτινοθεραπεύτρια-ογκολόγος, θα ήθελα να τονίσω τον ουσιαστικό ρόλο της ακτινοθεραπείας στη θεραπεία του καρκίνου του μαστού.
Η ακτινοθεραπεία χρησιμοποιεί ιοντίζουσα ακτινοβολία με στόχο την καταστροφή καρκινικών κυττάρων. Μετά από χειρουργική επέμβαση διατήρησης του μαστού, αποτελεί συχνά βασικό μέρος της θεραπείας, καθώς μειώνει τον κίνδυνο τοπικής υποτροπής. Μπορεί επίσης να συστηθεί μετά από μαστεκτομή ή σε άλλες κλινικές συνθήκες, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της νόσου και τον εκτιμώμενο κίνδυνο υποτροπής.
Η ακτινοθεραπεία δεν είναι ίδια για όλες τις ασθενείς. Ο σχεδιασμός της γίνεται εξατομικευμένα, με στόχο τη μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα και την προστασία των υγιών ιστών και των γειτονικών οργάνων, όπως η καρδιά και οι πνεύμονες.
Οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν συμβάλει στη βελτίωση της ακρίβειας και της οργάνωσης της θεραπείας. Σύγχρονα συστήματα, όπως το Halcyon, επιτρέπουν την εφαρμογή προηγμένων τεχνικών ακτινοθεραπείας, με ψηφιακή καθοδήγηση και σχεδιασμό που προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς.
Στην Κλινική Πατσίδη, όπου εργάζομαι, η δυνατότητα αξιοποίησης του συστήματος Halcyon εντάσσεται σε αυτή τη σύγχρονη προσέγγιση της ακτινοθεραπείας. Στόχος δεν είναι απλώς η χρήση της τεχνολογίας, αλλά η αξιοποίησή της με επιστημονικά κριτήρια, σωστό σχεδιασμό και συνεχή φροντίδα της ασθενούς.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι η ακτινοθεραπεία είναι συνήθως ανώδυνη κατά τη χορήγησή της. Ανάλογα με το θεραπευτικό σχήμα, μπορεί να απαιτούνται λιγότερες συνεδρίες σε σχέση με παλαιότερα πρωτόκολλα. Η διάρκεια και ο αριθμός των συνεδριών καθορίζονται εξατομικευμένα, με βάση τις ενδείξεις και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης.
Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, η ιατρική ομάδα παρακολουθεί την ασθενή, ενημερώνει για πιθανές παρενέργειες και παρέχει οδηγίες για την καθημερινή φροντίδα. Η σωστή ενημέρωση βοηθά τη γυναίκα να γνωρίζει τι να περιμένει και να συμμετέχει ενεργά στη θεραπευτική της πορεία.
Το μήνυμα του Οκτωβρίου: η πρόληψη είναι δύναμη
Ο μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού δεν πρέπει να περιορίζεται σε συμβολικές εκδηλώσεις και ροζ κορδέλες. Είναι μια ευκαιρία να μετατρέψουμε την ενημέρωση σε ουσιαστική πράξη.
Να προγραμματίσουμε την εξέτασή μας. Να μιλήσουμε με τον γιατρό μας για το ατομικό και οικογενειακό μας ιστορικό. Να μην αγνοήσουμε μια αλλαγή που μας προβληματίζει. Να στηρίξουμε μια γυναίκα που βρίσκεται σε θεραπεία, χωρίς προκαταλήψεις και χωρίς εύκολες συμβουλές.
Και, πάνω απ’ όλα, να θυμόμαστε ότι η διάγνωση του καρκίνου του μαστού δεν καθορίζει ολόκληρη τη ζωή μιας γυναίκας.
Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση, η εξατομικευμένη θεραπεία και η ανθρώπινη υποστήριξη αποτελούν τους πυλώνες μιας σύγχρονης και ουσιαστικής ογκολογικής φροντίδας.
Αυτόν τον Οκτώβριο, ας κάνουμε την πρόληψη προτεραιότητα. Γιατί η φροντίδα του εαυτού μας δεν είναι πολυτέλεια, αλλά δικαίωμα. Και γιατί κάθε γυναίκα αξίζει έγκαιρη διάγνωση, ποιοτική θεραπεία και ελπίδα για το αύριο.
Μέμτσα Πηνελόπη Θεοπίστη
MD, MSc, PhD, MBA
Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος
Επιστημονική Συνεργάτης Γενική Κλινική “Ε. Πατσίδης”, Λάρισα
Κλινική “Άγιος Λουκάς”, Θεσσαλονίκη
τηλ. 6946278882
source:https://www.thedoctor.gr/
